Kwasy tłuszczowe nasycone i nienasycone - różnice

Tłuszcze możemy podzielić na nasycone i nienasycone. Wbrew powszechnej opinii oba rodzaje znajdują się zarówno w produktach zwierzęcych, jak i roślinnych. Co więcej, są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dowiedz się więcej na ich temat i poznaj różnice między kwasami tłuszczowymi nasyconymi i nienasyconymi.

 

Spis treści:

1. Kwasy tłuszczowe nasycone

2. Jaka jest rola kwasów tłuszczowych nasyconych?

3. Występowanie kwasów tłuszczowych nasyconych

4. Kwasy tłuszczowe nienasycone

5. Rola kwasów tłuszczowych nienasyconych

6. Ile wynosi nasze zapotrzebowanie na NNKT?

7. Źródło kwasów tłuszczowych nienasyconych 

8. Różnice między kwasami tłuszczowymi nasyconymi i nienasyconymi 

9. Podsumowanie
 

Kwasy tłuszczowe nasycone

 

Czym różnią się kwasy tłuszczowe nasycone od nienasycone? Przede wszystkim budową chemiczną. Nie posiadają one bowiem podwójnych wiązań. Występują one głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Można jednak znaleźć ich roślinne źródła. Co więcej, są one dostarczane nie tylko wraz z posiłkami. Organizm jest w stanie wyprodukować je samodzielnie.

 

Jaka jest rola kwasów tłuszczowych nasyconych?

 

Chociaż mówi się o nich, że w nadmiarze są niezdrowe, nie oznacza to, że nie odgrywają one żadnej roli w organizmie. Funkcje nasyconych kwasów tłuszczowych:

 

• źródło energii;
• przekazywanie sygnałów między komórkami;
• są nośnikami i transporterami witamin rozpuszczalnych w tłuszczach;
• tworzą tkankę tłuszczową;
• biorą udział w budowę błon komórkowych;
• podnoszą odporność;
• regulują wydzielanie hormonów.

 

Nasycone kwasy tłuszczowe mają także duży wpływ na poziom cholesterolu. Kiedy są spożywane w zbyt dużej ilości, jego poziom znacząco wzrasta. To zaś jest szkodliwe dla organizmu i może wywoływać wiele chorób cywilizacyjnych jak miażdżyca, otyłość, choroby serca czy wysoki cholesterol.

 

Występowanie kwasów tłuszczowych nasyconych

 

Niestety, kwasy tłuszczowe możemy spotkać w wielu produktach. Dlatego ich całkowite wykluczenie nie jest możliwe. Gdzie można je znaleźć? 

 

Źródła nasyconych kwasów tłuszczowych:

 

• masło;
• smalec;
• olej palmowy;
• olej kokosowy;
• produkty mięsne;
• mleko;
• słodycze;
• sery.

 

Zaleca się, aby kwasy tłuszczowe nasycone w miarę możliwości ograniczać w swojej diecie. Nie powinny one przekraczać więcej niż 10% zapotrzebowania kalorycznego. Powyżej tej ilości mogą nam zaszkodzić.

 

 

 

Kwasy tłuszczowe nienasycone

 

Na przeciwnej stronie znajdują nienasycone kwasy tłuszczowe. Od nasyconych kwasów tłuszczowych różnią się obecnością wiązania podwójnego pomiędzy atomami węgla. Jeśli jest to jedno wiązanie, mówimy o kwasach jednonienasyconych. W przypadku ich większej ilości - wielonienasyconych.

 

Kwasy tłuszczowe nienasycone są pochodzenie roślinnego. Zaliczamy do nich m.in.: kwas omega-3 i kwas omega-6. Nasz organizm nie jest w stanie sam ich produkować, dlatego muszą być dostarczane wraz z dietą. Z uwagi na to, ile funkcji pełnią, mówi się o nich niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, czyli NNKT.

 

Rola kwasów tłuszczowych nienasyconych

 

Nie ma wątpliwości, że nienasycone kwasy tłuszczowe odgrywają ogromną rolę w funkcjonowaniu całego organizmu. Jakie funkcją pełnią? Warto wymienić np.:

 

• zmniejszenie ryzyka wystąpienia nowotworu;
• usprawnienie działania układu nerwowego;
• zapobieganie Alzheimerowi;
• obniżanie złego cholesterolu;
• wzmocnienie układu kostnego;
• poprawa wzroku;
• stymulacja układu odpornościowego;
• przyśpieszenie metabolizmu.

 

 

Ile wynosi nasze zapotrzebowanie na NNKT?

 

To prawda, że nasze spożycie nienasyconych kwasów tłuszczowych powinno być większe niż nasyconych kwasów tłuszczowych. 

 

Ważny jest również stosunek kwasów omega-6 do kwasów omega-3. Powinien mieścić się on w przedziale: 5-6:1. W innym razie działanie kwasu n-6 może blokować kwas n-3. W efekcie mogą pojawić się efekty odwrotne od spodziewanych.

 

Ile wynosi zatem zapotrzebowanie na kwasy omega-3? Jest ono uzależnione od potrzeb organizmu. Najmniej potrzebują go niemowlęta i małe dzieci. Z wiekiem i aktywnością jest ono większe.

 

Kwas omega-3 można podzielić na:

 

• kwas ALA - jego zapotrzebowanie wynosi 0,5% energii ze spożywanych kalorii;
• kwas DHA i EPA - zapotrzebowanie dla młodzieży i dorosłych wynosi 250 mg, dla niemowląt i dzieci - 100 mg.

 

Źródło kwasów tłuszczowych nienasyconych

 

Jak już wspomnieliśmy, głównym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych są produkty roślinne. Są to np.:

 

• oleje roślinne (np.: olej rzepakowy, olej z czarnuszki i olej z orzechów włoskich);

• orzechy (np.: migdały orzeszki ziemne; pistacje);

• oliwa z oliwek;

• sezam;

• awokado;

• nasiona chia.

 

Nie można pominąć także ryb, zwłaszcza tłustych gatunków takich jak:

• łosoś;
• makrela;
• sardynki;
• pstrąg.

 

Różnice między kwasami tłuszczowymi nasyconymi i nienasyconymi

 

Tłuszcze nasycone są tymi niezdrowymi, a tłuszczowe nienasycone - zdrowymi. Tak w skrócie większość osób może opisać różnice między kwasami tłuszczowymi nasyconymi i nienasyconymi. I rzeczywiście, kwasy nasycone spożywane w nadmiarze mogą być szkodliwe. Jednak to nie jedyna rzecz, która odróżnia je od kwasów nienasyconych.

 

Oprócz wpływu na nasz organizm warto zauważyć, że kwasy nasycone mogą być syntetyzowane przez organizm. Dlatego nie są niezbędne w naszej diecie. Tak się jednak nie dzieje w przypadku kwasów nienasyconych.

 

Kolejną różnicę odnajdziesz w ich konsystencji. Im więcej jest wiązań, tym niższa jest temperatura topnienia. Dlatego nasycone kwasy tłuszczowe najczęściej występują pod postacią stałą. Odwrotnie jest w przypadku kwasów omega-3 i omega-6. Charakteryzują się one większą ilością wiązań i można je spotkać w postaci ciekłej.

 

Podsumowanie

 

Jak widzisz, każdy tłuszcz jest potrzebny organizmowi. Cały sęk tkwi jednak w odpowiednich proporcjach. Aby zadbać o swoje zdrowie, warto skupić się na suplementacji, która zapobiegnie ewentualnym niedoborom nienasyconych kwasów tłuszczowych.

 

Bibliografia:

K. Achremowicz, K. Szary-Sworst, Wielonienasycone kwasy tłuszczowe czynnikiem poprawy stanu zdrowia człowieka, Żywność Nauka Technologia Jakość, 2005, t.12, nr 3, s.23-35.

Sąsiadek Wojciech, Michalski Jacek, Ulatowski Piotr: Charakterystyka nienasyconych kwasów tłuszczowych zawartych w rybach, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego We Wrocławiu, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 542, 2018, s. 161-176